Oplossingen · NORM
Reiniging van radioactief vervuilde leidingen (NORM)
In leidingen uit onder meer olie- en gaswinning kunnen radioactieve afzettingen ontstaan. Wij ontwikkelen de gesloten reinigingsmachine voor een gecontroleerde en traceerbare aanpak.
Het vraagstuk
Radioactieve afzettingen in leidingen: wat speelt er?
NORM komt vaker voor dan veel mensen denken, vooral waar water, olie en gas uit de diepe ondergrond omhoog komen.
De reiniging van radioactief vervuilde leidingen vraagt om een andere aanpak dan gewoon schoonmaken. Bij olie- en gaswinning komt samen met olie en gas ook formatiewater omhoog. Dat water bevat van nature opgeloste radium-isotopen, zoals radium-226 en radium-228. Wanneer druk en temperatuur veranderen, slaan die samen met bariumsulfaat en andere zouten neer als harde aanslag (scale) aan de binnenkant van buizen, kleppen, pompen en vaten.
Dit heet NORM: Naturally Occurring Radioactive Material, oftewel van nature voorkomend radioactief materiaal. In gasstromen kan radon meebewegen, dat vervalt tot lood-210 en zich als dun laagje afzet. Ook in slib en bezinksel kunnen NORM-stoffen zich ophopen. Het gaat meestal om lage activiteiten, maar die verschillen sterk per locatie en per onderdeel. Ook bij geothermie en enkele andere industriële processen kan NORM voorkomen.
Zodra leidingen worden gereinigd, gesneden of ontmanteld, kan dit materiaal vrijkomen als stof of vloeistof. Dan is de reinigingstechniek bepalend: alles moet worden opgevangen, gemeten en traceerbaar verwerkt.
Regelgeving
Regels en rolverdeling
Werken met radioactieve stoffen is een gereguleerd vak. Dat is goed, want veiligheid gaat voor alles.
In Nederland vallen werkzaamheden met radioactieve stoffen onder de Kernenergiewet en het Besluit basisveiligheidsnormen stralingsbescherming. De Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) houdt toezicht. Afhankelijk van de activiteit en de hoeveelheid radioactiviteit is een activiteit meldingsplichtig of vergunningplichtig, en is de inzet van een stralingsdeskundige vereist.
Onze rol, eerlijk benoemd
Eefting Milieutechniek is machinebouwer. Wij ontwerpen en bouwen de reinigingsmachine en de bijbehorende opvang- en filtersystemen. Voor de uitvoering werken wij samen met erkende partijen die over de benodigde vergunningen en stralingsdeskundigheid beschikken. Wij doen geen beroep op vergunningen die wij zelf niet hebben.
Let op
Eisen verschillen per situatie en veranderen met de regelgeving. Controleer altijd de actuele voorwaarden bij de ANVS of laat u adviseren door een erkend stralingsdeskundige.
Reinigingstechniek
Waar een reinigingsmachine voor NORM aan moet voldoen
Het ontwerp draait om beheersing. Deze eigenschappen vormen het uitgangspunt.
Gesloten systeem
Reinigingsmedium en vrijgekomen aanslag blijven binnen een gesloten circuit, van leiding tot opvang.
Onderdruk en filtratie
Met onderdruk en fijnstoffilters voorkomt u dat deeltjes in de werkruimte of de omgeving terechtkomen.
Afgestemde methode
Harde scale vraagt iets anders dan zacht slib. We kiezen de methode op basis van aanslag, materiaal en diameter.
Afstandsbediening
Bediening vanaf veilige afstand beperkt de blootstelling van medewerkers en maakt het proces herhaalbaar.
Opvang en scheiding
Vaste stof en water worden gescheiden, zodat het volume radioactief afval zo klein mogelijk blijft.
Meting en registratie
Meetpunten en dataregistratie leggen vast wat is gereinigd en wat is opgevangen, voor verslaglegging en vrijgave.
Methoden
Reinigingsmethoden vergeleken
Er bestaat geen methode die altijd past. Dit overzicht laat de afwegingen zien.
| Methode | Geschikt voor | Voordelen | Aandachtspunten |
|---|---|---|---|
| Hogedruk waterstralen (gesloten) | Harde en middelharde scale in leidingen en vaten | Maakt aanslag goed los; flexibel inzetbaar | Er ontstaat besmet proceswater dat opgevangen en gefilterd moet worden |
| Mechanische reiniging (schrapen, boren, frezen) | Dikke, hardnekkige afzettingen | Weinig water; compact volume aan reststof | Stofvorming; onderdruk en filtratie zijn dan essentieel |
| Chemische ontkalking | Oplosbare afzettingen | Bereikt moeilijk toegankelijke delen | Vloeibaar afval met opgeloste radioactiviteit; niet voor alle scale geschikt |
| Combinatie | Wisselende aanslag | Beste resultaat per situatie | Vraagt een zorgvuldig ontwerp en testen vooraf |
Werkwijze
Onze werkwijze
Vier stappen waarin veiligheid en traceerbaarheid centraal staan.
01
Inventarisatie
Samen met een stralingsdeskundige bepalen we aard, omvang en activiteit van de vervuiling en de randvoorwaarden op locatie.
02
Ontwerp en risicoanalyse
We ontwerpen de machine en het opvangsysteem en leggen vast hoe medewerkers en omgeving worden beschermd.
03
Gecontroleerde reiniging
De reiniging wordt met onze machine uitgevoerd door een erkende, vergunninghoudende partij, met metingen tijdens het werk.
04
Vrijgave en afvoer
Na meting en beoordeling worden gereinigde delen vrijgegeven en reststoffen via de daarvoor bevoegde route afgevoerd.
Reststoffen
Wat gebeurt er met de reststoffen?
Reinigen verplaatst de radioactiviteit van de leiding naar een restproduct. Dat moet traceerbaar blijven.
Na reiniging blijft een beperkte hoeveelheid vaste en vloeibare reststof over. Afhankelijk van de activiteit en de geldende regels kan die worden afgevoerd naar daarvoor erkende verwerkers of worden opgeslagen bij de COVRA, de organisatie die in Nederland radioactief afval opslaat.
Een gereinigde leiding kan mogelijk worden vrijgegeven voor hergebruik of verwerking als metaalschroot, als uit metingen blijkt dat de restactiviteit onder de daarvoor geldende grenzen blijft. Dat beoordeelt een stralingsdeskundige.
- Registratie per leiding, kleppen en onderdeel
- Aparte opvang van vaste stof en water
- Een zo klein mogelijk volume aan reststof door scheiding en ontwatering
Toepassingen
Waar passen wij dit toe?
- Leidingwerk, kleppen en pompen uit olie- en gaswinning
- Vaten, separatoren en tanks met scale of slib
- Installaties die worden ontmanteld of gesloopt
- Geothermische installaties waar aanslag ontstaat
- Leidingen uit andere processen waar NORM kan voorkomen
Meer over onze werkgebieden leest u bij sectoren. Hebt u een bredere reinigingsvraag? Kijk dan bij industriële reiniging of vervuilingsoplossingen. Voor een nieuwe machine die precies past bij uw leiding lees u over machinebouw op maat. Achtergrond over NORM vindt u in ons artikel NORM in leidingen van olie en gas. Wilt u een project bespreken? Neem dan contact met ons op.
FAQ
Veelgestelde vragen over reiniging van radioactief vervuilde leidingen (norm)
Antwoord op de vragen die wij het vaakst krijgen. Staat uw vraag er niet bij? Neem contact op.
Wat is NORM?
NORM staat voor Naturally Occurring Radioactive Material: van nature aanwezige radioactieve stoffen, zoals radium en lood-210. Ze kunnen zich ophopen als aanslag of slib in leidingen, kleppen en vaten, bijvoorbeeld bij olie- en gaswinning. De activiteit is meestal laag, maar verschilt sterk per locatie.
Is NORM gevaarlijk?
De activiteit is doorgaans laag. Het risico zit vooral in het inademen of binnenkrijgen van stof of slib bij reinigen, snijden of ontmantelen. Daarom werkt men met beheersmaatregelen zoals een gesloten systeem, onderdruk, persoonlijke bescherming en metingen. Een stralingsdeskundige beoordeelt de situatie per project.
Mogen jullie zelf met radioactief materiaal werken?
Wij zijn machinebouwer en leveren de reinigingstechniek. Werken met radioactieve stoffen vereist de juiste vergunningen en deskundigheid. Voor de uitvoering werken wij daarom samen met erkende partijen die daarover beschikken. Wij beweren niet dat wij zelf over die vergunningen beschikken.
Hoe wordt voorkomen dat radioactief stof vrijkomt?
Door een gesloten systeem met onderdruk en filtratie, waardoor losgekomen deeltjes worden opgevangen en niet in de werkruimte of omgeving terechtkomen. Metingen tijdens en na het werk laten zien of dat lukt. De exacte inrichting bepalen we per project met een stralingsdeskundige.
Wat gebeurt er met de gereinigde leiding en de reststoffen?
Reststoffen worden gescheiden opgevangen en via de daarvoor bevoegde route afgevoerd. Een gereinigde leiding kan mogelijk worden vrijgegeven als uit metingen blijkt dat de restactiviteit onder de geldende grenzen blijft. Dat beoordeelt een stralingsdeskundige en volgt de regels van de ANVS.
Kunnen jullie een bestaande reinigingsmachine geschikt maken voor NORM?
Soms. Dat hangt af van de uitvoering van de machine en van de aanslag. We beoordelen eerst de situatie en bespreken of aanpassen verantwoord is of dat een nieuw ontwerp beter past. Veiligheid en traceerbaarheid zijn daarbij het uitgangspunt.
Waar begin ik als ik NORM-leidingen heb?
Begin met een inventarisatie door een stralingsdeskundige: wat zit erin, hoeveel en welke regels gelden. Neem daarna contact met ons op. Wij beoordelen welke reinigingstechniek en machine daarbij passen en stemmen de uitvoering af met een erkende partij.
Een milieuvraagstuk of machine in gedachten?
Vertel ons waar u tegenaan loopt. Wij denken mee over de techniek, de haalbaarheid en de planning, vrijblijvend en in begrijpelijke taal.