PFAS zijn de afgelopen jaren uitgegroeid van een vakterm tot een onderwerp op de bestuurstafel. Toch weten veel bedrijven nog niet precies wat het voor hen betekent. In dit artikel zetten we op een rij wat PFAS zijn, waar ze in een bedrijf terecht kunnen komen en welke eerste stappen zinvol zijn. Over de technische kant leest u meer op onze pagina over PFAS-oplossingen.
Wat zijn PFAS?
PFAS is een verzamelnaam voor per- en polyfluoralkylstoffen. Het gaat om duizenden door de mens gemaakte verbindingen met een zeer sterke koolstof-fluorbinding. Dankzij die binding zijn ze bestand tegen hitte, water, vet en vuil. Daarom zitten ze in blusschuim, coatings, waterafstotende textiel, verpakkingsmateriaal en veel industriële processen.
Het nadeel is dat natuurlijke processen ze nauwelijks afbreken. PFAS verplaatsen zich met water, belanden in bodem en grondwater en kunnen zich ophopen in levende organismen. Daarom worden ze ook wel ‘forever chemicals’ genoemd. Een deel van de stoffen is bovendien in verband gebracht met gezondheidsrisico’s, wat de aandacht van overheden verklaart.
Waar komen PFAS in uw bedrijf terecht?
Niet elk bedrijf heeft met PFAS te maken, maar de lijst van mogelijke bronnen is langer dan veel mensen denken. Denk aan:
- proces- en afvalwater uit coating, galvaniseren, textiel, papier of verpakkingen
- installaties en leidingen waar PFAS-houdend blusschuim in heeft gezeten
- bemalings- en grondwater op een vervuilde locatie
- percolaat van stortplaatsen en verwerkingslocaties
- grond die wordt hergebruikt of afgevoerd
Wat betekent dit voor uw bedrijfsvoering?
Voor een bedrijf komt het vooral neer op drie vragen. Mag ik dit water lozen? Mag ik deze grond hergebruiken of afvoeren? En wat gebeurt er met mijn installaties en reststromen? De antwoorden hangen af van de locatie, de soort PFAS en de concentratie, en van de regels die gelden. Die regels veranderen snel.
Controleer de actuele regels
Voor lozingen zijn het waterschap, de gemeente of de omgevingsdienst vaak het bevoegd gezag; voor grond gelden landelijke kaders. Controleer altijd de actuele voorwaarden bij uw bevoegd gezag. Het RIVM en Rijkswaterstaat publiceren algemene informatie over PFAS.
Vijf eerste stappen
- Breng uw stromen in kaart. Waar komt water, grond of schuim vrij, en waar zijn PFAS-houdende stoffen gebruikt?
- Laat meten. Alleen een analyse door een geschikt laboratorium geeft zekerheid. Een adviesbureau helpt met het bemonsteringsplan.
- Overleg met uw bevoegd gezag. Vraag welke eisen gelden voor lozing, hergebruik of afvoer.
- Verken opties. Kunt u het gebruik beperken, de stroom kleiner maken of scheiden? Dat scheelt later in de zuivering.
- Kies een techniek op basis van gegevens. Laat de meetresultaten, uw doelstelling en de restproducten de keuze bepalen.
Welke technieken zijn er?
Voor water zijn vier technieken gangbaar: actieve koolfiltratie, ionenuitwisseling, nanofiltratie of omgekeerde osmose en schuimfractionering. Elke techniek heeft sterke en zwakke kanten. Actieve kool werkt goed bij langere PFAS-ketens, ionenuitwisseling pakt vaak ook kortere ketens aan, membranen verwijderen breed maar geven een concentraatstroom, en schuimfractionering past bij hogere concentraties. Vaak combineert men ze, met voorbehandeling ervoor.
Een vergelijkende tabel met aandachtspunten vindt u op de pagina PFAS-oplossingen. Ziet u de vervuiling in een breder verband? Dan helpt ook onze pagina over vervuilingsoplossingen.
Wat gebeurt er met de afgevangen PFAS?
Een veelgemaakte denkfout is dat zuiveren het probleem laat verdwijnen. In werkelijkheid verplaatst u de PFAS van het water naar een restproduct: verzadigde actieve kool, gebruikte hars of een concentraat. Dat moet worden verwerkt door erkende partijen, bijvoorbeeld door thermische reactivatie of verbranding bij hoge temperatuur. Houd daar al in een vroeg stadium rekening mee, ook financieel, want de verwerkingskosten kunnen zwaar meewegen in de keuze voor een techniek.
Kosten en subsidies
Een zuiveringsinstallatie is een serieuze investering. Voor sommige milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen bestaan fiscale regelingen. Lees meer bij subsidies en regelingen en controleer de actuele voorwaarden bij RVO of uw adviseur.
Veelgemaakte fouten bij een PFAS-aanpak
In de praktijk zien wij een paar patronen terugkomen. Ten eerste wordt een techniek gekozen voordat de samenstelling van het water bekend is. PFAS komt zelden alleen voor: organisch materiaal, zouten en andere verontreinigingen beïnvloeden hoe snel een filter verzadigd raakt. Een pilotproef op uw eigen water voorkomt dan dure verrassingen.
Ten tweede kijkt men alleen naar de aanschafprijs. De werkelijke kosten bestaan uit energie, vervanging van filtermateriaal, monitoring en de verwerking van restproducten. Een goedkope installatie met een korte standtijd kan over de levensduur duurder uitvallen dan een zwaarder uitgevoerd systeem.
Ten derde wordt het bevoegd gezag te laat betrokken. Voor lozing, grondwateronttrekking of hergebruik gelden voorwaarden die het ontwerp direct beïnvloeden. Overleg daarom vroeg, en leg meetpunten en rapportage vast voordat de bouw begint.
Ten slotte onderschat men de bedieningskant. Een installatie die lastig te monitoren of te onderhouden is, wordt in de praktijk minder goed bewaakt. Wij ontwerpen daarom met duidelijke meetpunten, eenvoudig toegankelijke filtervaten en een overzichtelijke besturing.
Conclusie
PFAS pakt u het best stap voor stap aan: eerst weten wat er speelt, dan overleggen met uw bevoegd gezag, en pas daarna een techniek kiezen. Als machinebouwer helpen wij bij dat laatste deel, met een installatie op maat die past bij uw water, uw ruimte en uw budget. Wilt u uw situatie bespreken? Neem dan contact met ons op.
FAQ
Veelgestelde vragen over pfas in water en grond: wat moet uw bedrijf weten?
Antwoord op de vragen die wij het vaakst krijgen. Staat uw vraag er niet bij? Neem contact op.
Wat betekent PFAS?
PFAS staat voor per- en polyfluoralkylstoffen, een grote groep door de mens gemaakte stoffen met een zeer sterke koolstof-fluorbinding. Ze breken in het milieu nauwelijks af en worden daarom ook wel forever chemicals genoemd.
Hoe weet ik of mijn bedrijf met PFAS te maken heeft?
Breng na waar PFAS-houdende stoffen zijn gebruikt, zoals blusschuim, coatings of waterafstotende middelen. Laat daarna water of grond analyseren door een geschikt laboratorium. Alleen een meting geeft zekerheid.
Kan een zuiveringsinstallatie PFAS vernietigen?
Nee. Zuiveringsinstallaties scheiden PFAS af van het water. Het restproduct, zoals verzadigde kool of concentraat, moet daarna door erkende partijen worden verwerkt.